● बांबूच्या लगद्यापासून कागद बनवण्याची प्रक्रिया
बांबूच्या यशस्वी औद्योगिक विकास आणि वापरामुळे, बांबू प्रक्रियेसाठी अनेक नवीन प्रक्रिया, तंत्रज्ञान आणि उत्पादने एकामागून एक उदयास आली आहेत, ज्यामुळे बांबूच्या उपयोगाचे मूल्य मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. चीनच्या यांत्रिक लगदा तंत्रज्ञानाच्या विकासाने पारंपरिक हस्त-पद्धतीला मागे टाकले आहे आणि ते एका औद्योगिकीकृत उत्पादन मॉडेलमध्ये रूपांतरित होत आहे. सध्याच्या लोकप्रिय बांबू लगदा उत्पादन प्रक्रिया यांत्रिक, रासायनिक आणि रासायनिक-यांत्रिक आहेत. चीनमधील बांबू लगदा प्रामुख्याने रासायनिक आहे, ज्याचा वाटा सुमारे ७०% आहे; रासायनिक-यांत्रिक वापर कमी आहे, जो ३०% पेक्षा कमी आहे; बांबू लगदा तयार करण्यासाठी यांत्रिक पद्धतींचा वापर प्रायोगिक टप्प्यापुरता मर्यादित आहे आणि याबाबत कोणताही मोठ्या प्रमाणावरील औद्योगिक अहवाल उपलब्ध नाही.
१. यांत्रिक लगदा पद्धत
यांत्रिक लगदा बनवण्याच्या पद्धतीत, रासायनिक घटक न वापरता यांत्रिक पद्धतीने बांबूला तंतूंमध्ये दळले जाते. कमी प्रदूषण, उच्च लगदा निर्मिती दर आणि सोपी प्रक्रिया हे याचे फायदे आहेत. देशात वाढत्या कठोर प्रदूषण नियंत्रणाच्या आणि लाकडी लगद्याच्या संसाधनांच्या कमतरतेच्या परिस्थितीत, यांत्रिक बांबू लगद्याला लोकांकडून हळूहळू महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
यांत्रिक लगदा प्रक्रियेत लगदा निर्मितीचा उच्च दर आणि कमी प्रदूषण हे फायदे असले तरी, स्प्रूससारख्या शंकूच्या आकाराच्या वृक्षांपासून लगदा बनवण्याच्या आणि कागद तयार करण्याच्या उद्योगात तिचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. तथापि, बांबूच्या रासायनिक रचनेत लिग्निन, राख आणि १% एनएओएच अर्क यांचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे, लगद्याची गुणवत्ता निकृष्ट असते आणि व्यावसायिक कागदाच्या गुणवत्तेच्या आवश्यकता पूर्ण करणे कठीण होते. याचा औद्योगिक वापर दुर्मिळ असून तो मुख्यतः वैज्ञानिक संशोधन आणि तांत्रिक शोधाच्या टप्प्यात आहे.
२. रासायनिक लगदा पद्धत
रासायनिक लगदा बनवण्याच्या पद्धतीत बांबूचा कच्चा माल म्हणून वापर केला जातो आणि सल्फेट पद्धत किंवा सल्फाइट पद्धतीचा वापर करून बांबूचा लगदा बनवला जातो. बांबूचा लगदा बनवण्यासाठी बांबूच्या कच्च्या मालावर चाळणी, धुलाई, निर्जलीकरण, शिजवणे, कॉस्टिकीकरण, गाळणी, प्रतिप्रवाह धुलाई, बंद चाळणी, ऑक्सिजनद्वारे लिग्निन काढणे, विरंजन आणि इतर प्रक्रिया केल्या जातात. रासायनिक लगदा बनवण्याच्या पद्धतीमुळे तंतूंचे संरक्षण होते आणि लगदा बनवण्याचा दर सुधारतो. मिळालेला लगदा चांगल्या प्रतीचा, स्वच्छ आणि मऊ असतो, तो सहजपणे विरंजित करता येतो आणि त्याचा उपयोग उच्च दर्जाचा लेखन कागद व छपाई कागद तयार करण्यासाठी केला जाऊ शकतो.
रासायनिक पल्पिंग पद्धतीच्या पल्पिंग प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणात लिग्निन, राख आणि विविध अर्क काढून टाकल्यामुळे, बांबू पल्पिंगचा पल्पिंग दर कमी असतो, साधारणपणे ४५%~५५%.
३. रासायनिक यांत्रिक लगदा बनवणे
केमिकल मेकॅनिकल पल्पिंग ही एक लगदा बनवण्याची पद्धत आहे, ज्यामध्ये बांबूचा कच्चा माल म्हणून वापर केला जातो आणि यात केमिकल पल्पिंग व मेकॅनिकल पल्पिंगची काही वैशिष्ट्ये एकत्रित केलेली असतात. केमिकल मेकॅनिकल पल्पिंगमध्ये सेमी-केमिकल पद्धत, केमिकल मेकॅनिकल पद्धत आणि केमिकल थर्मोमेकॅनिकल पद्धत यांचा समावेश होतो.
बांबू पल्पिंग आणि कागदनिर्मितीसाठी, केमिकल मेकॅनिकल पल्पिंगचा पल्पिंग दर केमिकल पल्पिंगपेक्षा जास्त असतो, जो साधारणपणे ७२% ते ७५% पर्यंत पोहोचू शकतो; केमिकल मेकॅनिकल पल्पिंगद्वारे मिळणाऱ्या पल्पची गुणवत्ता मेकॅनिकल पल्पिंगपेक्षा खूपच उच्च असते, जी व्यावसायिक कागद उत्पादनाच्या सामान्य गरजा पूर्ण करू शकते. त्याच वेळी, अल्कली पुनर्प्राप्ती आणि सांडपाणी प्रक्रियेचा खर्च देखील केमिकल पल्पिंग आणि मेकॅनिकल पल्पिंगच्या दरम्यान असतो.
▲ बांबू लगदा उत्पादन लाइन
● बांबूच्या लगद्यापासून कागद बनवण्याचे उपकरण
बांबू लगद्यापासून कागद बनवण्याच्या उत्पादन लाइनच्या आकार देणाऱ्या विभागातील उपकरणे ही मुळात लाकडी लगद्याच्या उत्पादन लाइनमधील उपकरणांसारखीच असतात. बांबू लगद्यापासून कागद बनवण्याच्या उपकरणांमधील सर्वात मोठा फरक हा कापणी, धुलाई आणि शिजवणे यांसारख्या तयारीच्या विभागांमध्ये असतो.
बांबूची रचना पोकळ असल्यामुळे, त्याचे कापकाम करण्याचे उपकरण लाकडापेक्षा वेगळे असते. सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या बांबू कापकाम (फ्लेकिंग) उपकरणांमध्ये प्रामुख्याने रोलर बांबू कटर, डिस्क बांबू कटर आणि ड्रम चिपर यांचा समावेश होतो. रोलर बांबू कटर आणि डिस्क बांबू कटर यांची कार्यक्षमता जास्त असते, परंतु प्रक्रिया केलेल्या बांबू चिप्सची (बांबू चिप्सचा आकार) गुणवत्ता ड्रम चिपरइतकी चांगली नसते. वापरकर्ते बांबू पल्पचा उद्देश आणि उत्पादन खर्चानुसार योग्य कापकाम (फ्लेकिंग) उपकरण निवडू शकतात. लहान आणि मध्यम आकाराच्या बांबू पल्प प्रकल्पांसाठी (उत्पादन <१,००,००० टन/वर्ष), देशांतर्गत बांबू कापकाम उपकरणे उत्पादन गरजा पूर्ण करण्यासाठी पुरेशी आहेत; मोठ्या बांबू पल्प प्रकल्पांसाठी (उत्पादन ≥१,००,००० टन/वर्ष), आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रगत मोठ्या प्रमाणावरील कापकाम (फ्लेकिंग) उपकरणे निवडली जाऊ शकतात.
बांबू चिप वॉशिंग उपकरणे अशुद्धी दूर करण्यासाठी वापरली जातात आणि चीनमध्ये अनेक पेटंट उत्पादने नोंदवली गेली आहेत. सामान्यतः, व्हॅक्यूम पल्प वॉशर, प्रेशर पल्प वॉशर आणि बेल्ट पल्प वॉशर वापरले जातात. मध्यम आणि मोठे उद्योग नवीन डबल-रोलर डिस्प्लेसमेंट प्रेस पल्प वॉशर किंवा स्ट्रॉंग डिवॉटरिंग पल्प वॉशर वापरू शकतात.
बांबू चिप्स मऊ करण्यासाठी आणि रासायनिक विलगीकरणासाठी बांबू चिप्स कुकिंग उपकरणांचा वापर केला जातो. लहान आणि मध्यम आकाराचे उद्योग उभ्या कुकिंग पॉट्स किंवा आडव्या ट्यूब कंटीन्युअस कुकर्सचा वापर करतात. मोठे उद्योग उत्पादन कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी डिफ्यूजन वॉशिंगसह कॅमिल कंटीन्युअस कुकर्सचा वापर करू शकतात, आणि त्यानुसार लगद्याचे उत्पन्नही वाढेल, परंतु यामुळे एक-वेळच्या गुंतवणुकीचा खर्च वाढेल.
१. बांबूच्या लगद्यापासून कागद बनवण्यामध्ये मोठी क्षमता आहे.
चीनमधील बांबू संसाधनांचे सर्वेक्षण आणि कागदनिर्मितीसाठी बांबूच्या योग्यतेचे विश्लेषण केल्यावर असे दिसून येते की, बांबू लगदा उद्योगाचा जोमाने विकास केल्यास चीनच्या कागद उद्योगातील लाकडी कच्च्या मालाच्या तुटवड्याची समस्या तर सुटेलच, शिवाय कागदनिर्मिती उद्योगाची कच्च्या मालाची रचना बदलण्याचा आणि आयात केलेल्या लाकडी चिप्सवरील अवलंबित्व कमी करण्याचा हा एक प्रभावी मार्गही ठरेल. काही विद्वानांनी असे विश्लेषण केले आहे की, बांबू लगद्याचा प्रति एकक वस्तुमानाचा खर्च पाइन, स्प्रूस, निलगिरी इत्यादींच्या तुलनेत सुमारे ३०% कमी असतो आणि बांबू लगद्याची गुणवत्ता लाकडी लगद्याच्या समकक्ष असते.
२. वन-कागद एकत्रीकरण ही एक महत्त्वाची विकासाची दिशा आहे
बांबूच्या जलद वाढीच्या आणि पुनरुत्पादक फायद्यांमुळे, जलद वाढणाऱ्या विशेष बांबूच्या जंगलांच्या लागवडीला बळकटी देणे आणि जंगल व कागद उद्योगाचे एकत्रीकरण करणारा बांबू लगदा उत्पादन तळ स्थापन करणे, ही चीनच्या लगदा आणि कागद निर्मिती उद्योगाच्या शाश्वत विकासाची दिशा बनेल, ज्यामुळे आयात केलेल्या लाकडाच्या चिप्स आणि लगद्यावरील अवलंबित्व कमी होईल आणि राष्ट्रीय उद्योगांचा विकास होईल.
३. क्लस्टर बांबू पल्पिंगमध्ये विकासाची मोठी क्षमता आहे.
सध्याच्या बांबू प्रक्रिया उद्योगात, ९०% पेक्षा जास्त कच्चा माल मोसो बांबू (फोएबे नानमू) पासून बनवला जातो, ज्याचा उपयोग प्रामुख्याने घरगुती वस्तू आणि बांधकाम साहित्य तयार करण्यासाठी केला जातो. बांबू लगद्यापासून कागद बनवण्यासाठी देखील प्रामुख्याने मोसो बांबू (फोएबे नानमू) आणि सायकॅड बांबूचा कच्चा माल म्हणून वापर केला जातो, ज्यामुळे कच्च्या मालासाठी स्पर्धेची परिस्थिती निर्माण होते आणि ती उद्योगाच्या शाश्वत विकासासाठी पोषक नाही. सध्या अस्तित्वात असलेल्या बांबूच्या प्रजातींच्या आधारावर, बांबू लगद्यापासून कागद बनवणाऱ्या उद्योगाने कच्च्या मालाच्या वापरासाठी विविध प्रकारच्या बांबू प्रजातींचा जोमाने विकास केला पाहिजे, तुलनेने कमी किमतीच्या सायकॅड बांबू, जायंट ड्रॅगन बांबू, फिनिक्स टेल बांबू, डेंड्रोकॅलॅमस लॅटिफ्लोरस आणि इतर झुडूपवजा बांबूंचा लगदा आणि कागद बनवण्यासाठी पुरेपूर वापर केला पाहिजे आणि बाजारातील स्पर्धात्मकता सुधारली पाहिजे.
▲गुच्छात असलेल्या बांबूचा वापर एक महत्त्वाचा लगदा म्हणून केला जाऊ शकतो
पोस्ट करण्याची वेळ: ०४-सप्टेंबर-२०२४
